ÑEPYRÛMBY   AKA    Ayvuryru’i    Mymba    Mbo’ekuaangatu   Mbykypyre    Ñemombe’u     Ñe’êpehê    Ñe’êporâhaipyre     Ñe’êryru
Ñoha’ânga    Ñorairô    Opaichagua    Sixto Figueredo     Ñe’êpukuaa     Ñe’êtekuaa     Purahéi     Tekoha     Tekombo’e     Tekopykuaa
Tembi’u     Tesâi     Tupâ jerovia     Jevy’a    
Yvyra

GUARANI ÑE’ÊREKOKUAA - TERMINOLOGÍA GUARANI
Ko togue ojehupi’ypy ko arangépe: 06.06.09 ha oñembopyahu ko árape: 06.06.09. (Ñembopyahupyre: 1)
TEKOPYKUAA - PSICOLOGIA
Ñe´êndykuéra oñeguenohê tembiaporâpavê ojeheróva “Apañuái kuaapy rekópe” amotenondeva´ekuégui ambosako´írô guare mbo´esyry mbo´erekokuaahararâ. Â ñe´êndy ha´e Tekopykuaatyguáva (Psicológicas)

Terecio Silva Barrios

Guarani - Castellano
 

Akatúa: Po, tetyma ha tesa akatúa gotyogua jepurukuaa, jepurumeme ha ohóva apytu'û asugua rehe.

  • Anduavy: Ha'e mba'everei, andukuéra jejavy ogueraháva peteîme ojapyhy pe añeteichaguáva añeteguáva ramo.
  • Angapykuaa ñembyai: Temianduvai omoambue tapiáva peteî tapicha avarekotee.
  • Angekói: Mandu'a pya'apygua térâ py'arasyguáva peteî mba'e'apo hekopegua'ÿ rehe, ojejapova'ekue ha ipahápe ndopytaporâi, ojejapo hekope'ÿ ha omyqangekói ijapoharépe.
  • Apañuái: Ojepuru ojehero haguâ umi mba'e oîháme pa'â, ikatu'ÿháme ojehupyty jehupyvoirânguéra. Ikatu avei oje'e pa'â, javorái.
  • Apañuái kuaapyhy rekópe: Oiko opyta ramo tapykue umi mbo'erânguéra ñembotuvicha hekópe ha'éva ñe'êgua, tesapyso – tuichakuegua, tete ha heseguakuéra jepurureko ha avei aranduchauka oñemboguejýva mbo'esyrýpe ha ojehechahápe pe temimbo'e ndopaypái, noikumbyguasúi mbo'epy, ambue hendáicha iñapytu'û nome'êi gueteri ikatu haguáicha ombotuvicha mbo'epy peteî mbo'erâmegua.
  • Apañuaipavê kuaapyhy rekogua: Ha'e pe ombyaíva mitâ aranduchauka tuichaháguio, maymave mbo'erâme térâ maymavenungápe.
  • Apañuaiete kuaapyhy rekogua: Ha'e apañuái ohapejokóva mbo'e ha kuaapy hekopegua, nombyaíri mitâ aranduchauka tuichaháguio.
  • Apañuái mborayhurekoguáva, ñe'êngyruguáva: Ha'e pe ohechaukáva  kangy, kyre'ÿ'ÿ ha ambue, kóva ojapo pe “vy'a'ÿ”, “kyre'ÿ'ÿ umíva.
  • Apañuái vy'a ha pochyrekoguáva: Kóva ojapo pa'û pe mitâ itie'ÿ haguâ, iñaña, oporombyepotise ha ndovy'akuaái.
  • Apañuái mborayhurekogua: Ha'e umi apañuái ojehupytýva ndaikatúi rupi ojegueraha tenonde heta mba'e omboheko'asýva ñande rekove, hetápe upévare ikatu oguâhê pe vy'ave'ÿ, jehayhuve'ÿ, ñemanose umíva.
  • Apañuái pochyrekogua: Oiko peteî tapicha ndaikatúi ramo ipu'aka pe ombovy'a térâ ombovy'a'ÿva chupe rehe, ojehechakuaa pe ava rehe ipochy rupive, oporoja'o rupive, oporombyepoti rupive térâ okirirî  ramo ha noporombohováiri oñeñe'êramo chupe.
  • Apopa'ÿ: Ha'e umi ñemongu'ereko oguerekóva peteî mbo'e oñembohete térâ oñemotenonde rupive. Ikatu avei oje'e: tembiapopa'ÿ, hekopegua.
  • Apytu'ûroky ñemoheñoi'ÿ: Ojehechakuaa oñemboguejy ramo apañuái oñemoñe'ê ha ojehai haguâ, avei ojeiko haguâ tekohápe mba'eita ndive. Ha'e peteî ñe'ê ojepurúva angapykuaatýpe, oñembohero haguâ apañuái oguerekóva tekombo'épe peteî temimbo'e.
  • Apytu'û kuaapyva'erâ anete: Ha'e umi katuete mbo'erahakuéra ohekombo'eva'erâ ha hekopeporâ ikatu haguâicha mitânguéra omopyenda umi mbo'epy mbo'erângueraguáva oúva upe rire. Kóva noñehekombo'éi ramo hekópe mitânguéra omboguejýne katuete apañuái ikuaapýpe.
  • Apytu'û rekokangy: Ha'e peteî apañuái tuichaháguiogua avarekoteépe, ojejuhu oguejýha katupyry ha ombyaiha pe ava rekove.
  • Apytu'û tapykue: Tekotevêgui okakuaa umi ome'êva avápe iñapytu'û ñemongakuaarâ. Ojehechakuaa ko'ápe tapykue katupyrygua avei.
  • Arandukuaarâra'â: Ha'e peteî aranduchaukarâ oha'âva tembiapo ojejapokatueteva'erâ, ikatu haguâicha ojehechakuaa ñesê tenonde térâ tapykue jepytareko.
  • Ate'ÿreko: Ha'e pe mba'eve apose'ÿ ojehupyty haguâ peteî mba'e potapýva. Pe ava ojei ha okañy opaite mba'égui ikatúva oipe'a ichugui pu'aka, mabarete.
  • Aty, no'ô: Ha'e peteî avano'ô'aty oikohápe kuña, kuimba'e ha opavave yvypóra ijepokuaa  ha hembiasakue rehe peteîchapahápe opa mba'e. Ojehechakuaa ojoapytépe poriahuvereko
  • Ava ary añeteguáva: Ha'e ava ary ojehechakuaáva hekoveñepyrû guive. Ojeipapa pe arange heñoihague guive.
  • Ava ary apytu'ûgua: Ojehechakuaa oñeha'â rupive mitânguérape peteî aranduchauka hi'aryguápe. Péva ikatu ome'ê yvateve térâ karapeve hi'ary añeteguágui.
  • Avarekotee: Ha'e pe oîháme oñondive mokôi mba'e; teko oñegueroheñóiva ha teko ojehupytýva jeikoha rehe ojapóva peteî avágui tapicha hekotee ha ha'eñónteva.
  • Avaguateéva: Oje'e pe mba'erepykuaa ojapóva peteî ava rehe.
  • Apytu'û rekokangy: Ha'e pe nahypy'ûivéva, ikatúva oñemyatyrô pya'e ha katu ha'e pe ome'êvéva apañuái sapy'ánte ndojehechakuaáigui, ojehejáre ohasa heta ára.
  • Hechakuaareko: Ha'e pe ome'êva mba'e, jeikopyre ha andureko hechakuaa.
  • Hypy'û: Oje'e pe mba'e hasy añetévape, ijetu'úva, oikotevêva hetaichagua teperekokuaaty iñemyatyrôrâ.
  • Ijasúva: Oipuruvéva ipo ijasupegua umi ambue ava oipuruháicha avei ijakatúa. Oiko imbaretevégui pe iñapytu'û ijakatua gotyogua ijasu ári.
  • Ikatukue: Peteî ikatukue ome'ê pa'û oñesê haguâ tenonde, ojejapo porâ haguâ tembiapo opa tendápe.
  • Itapykuéva: Oje'e peteî tapicháre pe hi'ary apytu'ûgua michivéramo hi'ary  añeteguágui, mokôi ary umíva.
  •   Jejuka: Ipyenda peteî apañuáime oguerekóva peteî ava hekohápe, hekoha ndive, oje'e oñemoneiha oñekoteve'ÿgui ambue rehe ojejapo haguâ.
  • Jepokuaa: Apytu'ûme ñemombytareko, oiko oñembojo'a térâ oje'ejey ýrô ojejapojo'a rupive  hetajey peteî mba'e.
  • Jepokuaa'ÿ: Oje'e peteî mitâ ikatu'ÿva oñemohenda mavavéva tekombo'e rekópe ha noguenohêi mba'eporâ mba'eveichagua opavave ñehekombo'égui.
  •     Jepytapuku: Mba'e oikóva apytu'û tapykue rupi, ojejapógui peteî tembiapo año ha oñemoambueva'erâ ambuére.
  • Jeroviakatu: Kóva omboguejy pe tapicha oha'arôva ambuégui mba'e iporâva.
  •   Kakuaareko: Ha'e pe mba'eichaitépa ojekakuaa mitâ guive ha tuicha peve peteî ava, péva pe jehechakuaa katuete ome'ê avei marandu ikatu haguâicha oñeme'ê pytyvô térâ oñeñangareko peteî tapicha rekombo'e térâ rekove rehe.
  • Kaiguereko: Ava hembiapo ha imborayhurekópe ikangýva, ikyre'ÿ'ÿva. Pe hetia'ekue oî mbytégui iguy gotyo.
  • Katupyry, ha'eve: Katupyry popegua ojapóva peteî tapicha oñemyaña, oñemyenonde  rupi chupe  ha ohechaukáva hembiapópe ipya'eha.
  • Kane'ô mbo'esyrygua: Ha'e pe tete kane'ô ohupytýva peteî tapicha oñeha'âiterei rupi peteî mba'ére. Techapyrâ: tembiaporâ oguerekóva ipukuetereirasa, tembiapo ohasámava pe ava katupyrykue, aravo ñemohenda hekope'ÿ mbo'epy ñembo'erâ, ndoipy'ara'âi pe tapichápe tembiaporâ oñekuave'êva chupe.
  • Kaguai: He'ise ñemboyke, ojeheja okápe apytu'ûgui peteî mba'e apytu'ûguáva, heíse avei jejoko, jokoha.
  • Kepegua, kéra: Oje'e kóva oikoha pe jehechakuaa, avareko oñemomombyry ramo tekovégui ha péva aja pe apytu'û ha tete ohupyty jey mbarete ha opytu'u kane'ôgui.
  • Kerasy: Ha'e pe ikatu'ÿva oke, ipijoháva, ojapajereiparei  ikatu'ÿ rehe oke, jeke'ÿ, jekeporâ'ÿ.
  • Kuaapyhy: Ha'e kuaapy ohupytýva peteî ava mayma oikohápe térâ oñemoaranduhápe. Oje'ekuaa avei kuaapyañete, kuaapyete.
  • Kuaapyete ha akäguapy mbo'ehakotýpe: Akäguapy ha'e peteï mba'e mbo'ehára ojapo ha oguereko katueteva'erä imbo'ehakotype hemimbo'ekuéra apytépe, ha katu péva nde'iséi ijayva'eräha ha oinupäva'eräha hemimbo'ekuéra, ojapova'erä ohekombo'e rupive chupekuéra heta mba'e oipurútava hekovépe opa ára ha péva apytépe mboaje ha'eva'erä pe itenondéva.
  • Kuaapyete ha ñemoñe'ê: Kóva ko ñe'êrysýi ojepuruetemi avei tekopykuaaty ryepýpe, he'ise pe ñemoñe'ê opaichagua moñe'êrâ ome'êha mitánguérape kuaapy añete, ikatu haguâicha temimbo'ekuéra ojykekoporâ ha omyenonde imbo'esyry ojepokuaava'erâ omoñe'ê tapiánte, péicharô ndoguerekomo'ái apañuái.
  • Kuaapyete ha ñe'êkô0i: Ha'e ñe'ê ojepurúva oñondivéva ha ojejapóva ichugui peteî ñe'êrysýi ojehero haguâ peteî ñemongu'ereko oikóva avei tekopykuaaty apytépe ha ome'êva apañuái kuaapy rekópe. Ñe'êkôi jepuru hekópe omongakuaa mitânguéra arandu, omyanyhê hemikotevênguéra ha avei hemiandukuéra tetâygua iñe'êkôivaháicha.
  • Kuaareko: Katupyry oñemyatyrô haguâ apañuái  térâ ojejuhu haguâ mbohovái hekopegua opaichagua javoráipe.
  • Kyhyje: Ñemyangekói, ñeko'ôi oguerekóva peteî ava iñangata rupi peteî mba'e vai rehe térâ iporâ'ÿva ikatúva oiko.
  • Maymavanunga: Kóva  ko ñe'ê ojepuru  oñeñe'ê haguâ peteî aty rehe, péicha oîmbaite ramo oje'e maymavéva ha katu opyta ramo tapykue peteî mokôi jepe ha jepémo hembyre oupa, pévape ojehero maymvanunga, ikatu oje'e avei opavavenunga.
  • Mokyre'ÿ: Ome'êva  kyre'ÿ, ha'e omopu'âva tetia'e mba'e'aporâ ha oipytyvôva opa mba'e osêporâ haguâ.
  • Momorâ: Ha'e pe ojejapóva ojehecharamóvo peteî tapicha rembiapo, katupyry, vy'apavê hamba'e oñeme'êva chupe oñemopu'âvévo kyre'ÿ. Kóva iporâ tekombo'erekópe.
  • Mongakuaa, mohesakâpy: Ojepuru oñemombe'u haguâ peteî mbo'epy ñemotenonde, ñembo'e térâ ñehesa'ÿijo reko. Ikatu avei oñemombe'u haguâ mba'eichaitépa itenonde ohóvo tembiapo okakuaáva.
  • Mba'embyasy: Vy'a'ÿ ojeguerekóva peteî jeikopy rire, ikatu mba'ekañy rehe térâ jeho, jeheja umíva rehe.
  • Mbotuvicha: Ojepuru oñemombe'u hagua mba'éichapa oñemotenonde mbo'epy peteî mbo'erâmegua térâ ambue mba'e oguerekóva apopa'ÿ. Ikatu oje'e avei: kakuaa, mongakuaa, mbotuicha, mboheta, mamara, mamaro, mamando.
  • Mbo'e ha kuaapy apopa'ÿ: Ha'e pa'û oguerekóva temimbo'e ohupyty haguâ kuaapy añete tekombo'e rupive.
  • Mbyaipavê: Mba'e hendapegua'ÿva, ojehechakuaáva; ñeimo'âmby hendape'ÿ ikatúva oporogueraha teko hekopegua'ÿva gotyo.
  • Noikumbýi: Ko ñe'ê ojepuru oñemombe'u haguâ oî ramo peteî mba'e nahesakâporâiva, noguâhêiva hekópe ndojekuaáiva mba'épa he'ise; ágâ katu py'ÿinte oî okañýva he'isévape ko ñe'ê oimo'âgui ñeikumby he'ise mba'e oje'úva, térâ ho'úma. Hesakâve haguâ opavavépe tekotevê ñahesa'ÿijo há ñamoambue ojuehegui â ñe'ê, peicha kumby he'ise tesakâ, tesape'a ha Kûmby (ogueraha muanduhe tîgua tai u ari) he'ise karu. (Kû: lengua).
  • Ñamindu'u: Oje'e pe tapicha omomba'apo ramo iñakâ peteî mba'ére, mbo'epy, tembiaporâ umíva rehe.
  • Ñemongu'ereko: Ha'e mba'e oîva katuete peteî mbo'e ryepýpe. Ikatu oje'e avei tekojera, ñemomýi, mba'e apopy.

 

  •  Ñemoñe'êjehaiguaitéva hekope'ÿ: Ojehechakuaa oguâhêro temimbo'épe ñemohenda hekope'ÿ ha ñomongetahai ñeikumby'asy térâ ñeikumby'ÿ.
  • Ñemovâ: Ojejapónte peteî mba'e oñehesa'ÿijoporâ'ÿ rehe. Ndaha'éi ojejaposégui, ojejaporeínte.
  • Ñemovâreko: Mba'e'apo ñeimo'â'ÿ rehe térâ hesa'ÿijo'ÿre, ha'ârô'ÿme. Oiko ndaipóri rupi pu'aka tete térâ apytu'ûreko rehe. Ojejuhu mba'asy ryrýi, terâ hasýva iñakâme, iñapytu'ûme rehe.
  • Ñembokavaju: He'ise jeja'o térâ jeporoja'o ojejapóva peteî mba'ére  tembiapo hekope'ÿguáre. Ojeguereko avei peteî havira'imírô.

 

 

    •  Ñetîkuaa'ÿ, tîpu'â: Ha'e peteî tembiapo'aporei, oikéva oike'ÿ haguâme, ñe'ê térâ mba'e'apo rupive, oho jepokuaara'âme.
    • Ñorâirô'asyrâ: Ha'e oñemoinge ramo peteî tekove pa'û oi'ÿháme jekupyty.
    • Ñe'êmbarei: Ha'e peteî apytu'ûgua ñemohenda hekopegua'ÿva ome'êva ñe'êmbarei, sapy'ánte mandu'a oikova'ekue rehe ha hetave mba'e tembiasakuéva.
    • Ñe'êporâ'ÿ: Apañuái oñemoñe'ê haguâ hekopete peteî ñe'ê, oikóva mba'e oiporâ'ÿva juru ryepýpe rupi (kû, tembe, tâi, apekû).
    • Ñe'êrysýi: Ñe'ênguéra ojepurúva ojejapóvo peteî ñe'êjoaju oje'e haguâ marandu térâ mbo'epyrâ. Oje'ekuaa avei ñe'êngysýi, ñe'êapesâ.
    • Ñe'êpurekojehaivai: He'ise pe ñe'êpukuaa mbojojaha jepuruvai térâ hekope'ÿ. Oî peteî apytu'ûme ñembopyta jehechagua rupive rehe, ñe'ênguéra ha joja oguerekóva hikuái oñondive peteî ñe'êjoajúpe.
    • Ñe'êjehai'ÿ: Ñemohenda, pya'ekue ha jehaipyre ñemboheko ñembotapykue. Ipojái pe ava kakuaareko rehe. Ikatu hapo oñepyrû heta rupi oî pe “kane'ôvai, teko tarova, ñeñangareko'ÿ  umíva.
    • Oimbaporâ'ÿva, noimbáiva: Héra he'iháicha ha'e pe noimbáiva ha ohapejokóva ojehupyty haguâ heta mba'e.
    • Ojepokuaa'ÿva: Mitâkuimba'e ha mitâkuña omboguejýva peteî jepokuaa'ÿ sapy'agua jepémo ikatu avei tapia, kóva iñemoñarenguéra apytépe térâ mbo'ehaópe.
    • Oñoñe'ême: He'ise oñoñe'ême ñeguâhê peteî mba'e rehe térâ mba'erâ.
    • Pa'û tekovegua: Ha'e peteî aty oikehápe ava ha hekokyre'ÿngue, peteî arapa'û mbykymíme.
    • Potapy: Potapy ha'e pe ombotaperekóva ñande rekove, ha'égui mba'e oñeñandúva peteî mba'e térâ ava rehe. Ojapoka tembiapo ojejaposéva, ome'êva anduporâ.
    • Pochyjukaha: Ha'e peteî pohâ ojuka térâ omohatâva pochy, pochyreko.

     

    •  Py'arasy, terekose: Mba'epota ikatu'ÿva'ekue ojehupyty apañuái oîva'ekue tenonderâmegui ha'etéva ndaikatumo'âiva ojehupyty, oñemyatyrô ha katu ambue tapicha ohupyty ha ndojuhúi apañuái henonderâme.
    • Py'aro: Oñeikumby kóvare pe ava rekotyai, py'atyai ambue hapicha rehe, oikóva peteî apañuái ojeguerekova'ekue oñondivégui ha ndaikatúiva ojeheja tapykue.
    • Tembikuaareka: Ha'e ñe'ê ojepurúva ojejapóvo jeporeka peteî mba'e rehe, ikatu ha'e mbo'erâ térâ hupytyrâ jehechaukarâ. Ikatu oje'e avei jeporeka, jetypeka.
    • Tekombo'e: Ou mokôi ñe'ê latin-guágui ha'éva: educere ha educare térâ exducere. Educare he'ise ñemoheñói, ñemboheta ha educare térâ exducere tapereko, ñemboguata, jehesape'a, ñembotuvicha, ñeguenohê hyepýguio oka gotyo.
    • Tekombo'egua remikotevê: Ha'e pe mba'e oikóva tekombo'e ryepýpe, ikatu ojehu oimeraêva temimbo'épe ha oimeraê aravo, arapa'û omotenonde aja imbo'esyry, hekombo'e (oguereko térâ nahániri ramo apañuái) ha avei kóva apytépe iktau a oike umi mitâ ojeguerekóva ikatupyryeterei ramo.
    • Tekokatupyry: Ha'e pe mba'e ogueroheñóimavavoi térâ ohypytýva hekove ñepyrû rire peteî ava hekovépe ojapo haguâ peteî tembiapo. Ojehechakuaa pe tembiapo ojapóvape, hasy'ÿgui chupe, ikatupyrýgui ipype.
    • Tekoreko: Ohechauka mba'éichapa oiko peteî ava, mba'épa ojapo ha mba'eichaitépa.
    • Tekomarandujapyhy: Omohesakâ pe apopa'ÿ peteî tekovépe ha péva rupive ohupyty momarandu oikóva ijerére ha oipuru omoambue haguâ hekove.
    • Teko: Ha'e pe peteî ava jeiko reko tapia ohupytýva heñói rire yvy ape ári.
    •   Tekoñangarekojoja: Teko kyre'ÿgua oike'ÿháme mba'eveichagua mba'evai, oî ramo jepe apañuái oñemotenonde hekopeporâ,
    • Tembiayhu: Ha'e pe oñemotenondehápe mba'erechakuaa pe jejapokuaa ári. Umi temimbo'e ojehechakuaa'ÿva iñeha'â ikatu ohupyty peteî tekoreko hekopegua'ÿva ha péva ombyai avarekotee.
    • Teteñeko'ôi, myangekói, kane'ô'asy: Ha'e pe py'atarova, pochyreko ojehupytýva mba'apoiterei rupi térâ ipukuetereíramo peteî tembiapo.
    • Teko, reko, heko: Ha'e pe teko ogueroheñóiva peteî ava ha ohóva oñondive pe ambue heko ohupytýva hekoveñepyrû rire.
    • Tekoñemoî: Ha'e ñembohoivaireko, oje'e ko'ágâ rupi ko mba'e oikoha ojejapo'ÿ rehe mba'eve ambue tapicha rehe'ÿ, ojejykekoiterei rehe ambuére.
    • Techaga'u: Mba'embyasy ha vy'a'y ojeguerekóva ojehechase térâ ojeheka rupi peteî mba'e jepokuaa hague.
    • Tekotavy: Kuaapy'ÿpavê oguerekóva peteî ava, ha'e peteî apytu'ûreko añeteguáva rovake. He'ise avei kuaa'ÿ peteî mba'e rehe.
  •  

    •    Tekopy: Peteî ava reko oikoha rupi hapichakuéra apytépe.
    • Tekotarova: Ha'e peteî jeguevi ojeguerekóva apytu'ûme, tapykue gotyo jeho jey, arandureko ñemboyke.
    • Tembiasy: Andu, mba'embyasy, oiko okañy rupi ñande rekovégui peteî mba'e jahayhúva. Ikatu ava, mymba térâ mba'e.
    • Tekokyhyje: Ha'e peteî temiandu kangy ojehechakuaa pya'éva, péva apytépe oike ha oiko hatâ pe kyhyje, ohapejoko peteî avápe ha péva rupive ndaikatúi osê tenonde.
    • Tekoha'eño: Oikóva ha'eño reko, oñemomombyrýva kuima'ekuéragui, yvypóragui. Ha'e peteî jeikove atýpe ha katu ñemomombyry opavavégui.
    • Tyarô: Ojepuru ojehero haguâ ava kakuaakue ha apytu'û kakuaakue, omombe'u mba'eichaitépa ityarô peteî ava.
    •   Vare'apavê, ñembyahyipavê: Ha'e ñembyahýi tuichapajepéva, ijojaha'ÿva ha hi'aréva, omoirûva ichupe tembi'uje'u pyta'ÿ, tapia.
    • Vokóike: Kóva ko ñe'ê ou vokóigui he'iséva py'ÿi, tapia ha oñembojoajúvo hese vokóike he'ise toikómake ko'ágâite, pya'e.
  • Ñe'êndykuéra ha he'iséva castellano-pe

     

    Akatúa: Diestro

    Anduavy: Ilusión

    Angapykuaa ñembyai: Trauma psíquico

    Angekói: Remordimiento

    Apañuái: Problema, dificultad

     Apañuái kuaapyhy rekópe: Dificultades/problemas/trastornos en el aprendizaje

    Apañuaipavê kuaapyhy rekogua: Problemas generales de aprendizaje

    Apañuaiete kuaapyhy rekogua: Problemas específicos de aprendizaje

    Apañuái mborayhurekoguáva, ñe'êngyruguáva: Problemas emocionales

    Apañuái vy'a ha pochyrekoguáva: Problemas nerviosas

    .Apañuái mborayhurekogua: Dificultades emocionales

    Apañuái pochyrekogua: Trastornos nerviosos

    Apopa'ÿ: Proceso

    Apytu'ûroky ñemoheñoi'ÿ: Discalculia

    Apytu'û kuaapyva'erâ anete: Funciones mentales básicas

    Apytu'û rekokangy: Debilidad mental

    Apytu'û tapykue: Atraso mental

     

    Arandukuaarâra'â: Test

    Ate'ÿreko: Pereza

    Aty, no'ô: Comunidad

    Ava ary añeteguáva: Edad cronológica

    Ava ary apytu'ûgua: Edad mental

     Avarekotee: Personalidad

    Avaguateéva: Subjetivo

    Apytu'û rekokangy: Debilidad mental

    Hechakuaareko: Percepción

    Hypy'û: Difícil, complicado

     Ijasúva: Zurdo

    Ikatukue: Capacidad

     Itapykuéva : Atrasado

    Jejuka: Suicidio

    Jepokuaa: Hábito

     Jepokuaa'ÿ: Inadaptación

    Jepytapuku: Perseveración

    Jeroviakatu: Confianza

    Kakuaareko: Forma de crecimiento

     Kaiguereko: Apático

     

    Katupyry, ha'eve:  Destreza

    Kane'ô mbo'esyrygua: Fatiga escolar

    Kaguai: Represión

    Kepegua, kéra: Sueño

    Kerasy: Insomnio

    Kuaapyhy: Aprender, aprendizaje

    Kuaapyete ha akäguapy mbo'ehakotýpe: Aprendizaje significativo y disciplina en aula

    Kuaapyete ha ñemoñe'ê: Lectura y aprendizaje significativo

    Kuaapyete ha ñe'êkô0i: Bilingüismo y aprendizaje significativo

    Kuaareko: Inteligencia

    Kyhyje: Temor

    Maymavanunga: Mayoría, casi todos/as

    Mokyre'ÿ: Incentivo

    Momorâ: Elogio

    Mongakuaa, mohesakâpy: Desarrollar

    Mba'embyasy: Tristeza

    Mbotuvicha: Desarrollo

     Mbo'e ha kuaapy apopa'ÿ: Proceso de enseñanza aprendizaje

    Mbyaipavê: Aberración

    Noikumbýi: No entiende

    Ñamindu'u: Reflexionar, razonar

    Ñemongu'ereko: Acción

     Ñemoñe'êjehaiguaitéva hekope'ÿ: Dislexia

    Ñemovâ: Impulso

     Ñemovâreko: Impulsividad

     Ñembokavaju: Reprensión

    Ñetîkuaa'ÿ, tîpu'â: Insolencia

     Ñorâirô'asyrâ: Conflicto

    Ñe'êmbarei: Delirio

    Ñe'êporâ'ÿ: Dislalia

    Ñe'êrysýi: Expresión, frase

    Ñe'êpurekojehaivai: Disfonía

    Ñe'êjehai'ÿ: Disgrafía

     Oimbaporâ'ÿva, noimbáiva: Deficiencia, deficiente

    Ojepokuaa'ÿva: Inadaptado

    Oñoñe'ême: Consenso

    Pa'û tekovegua: Espacio vital

    Potapy: Interés

    Pochyjukaha: Nervina

    Py'arasy, terekose: Envidia

     Py'aro: Resentimiento

    Tembikuaareka: Investigación, búsqueda de información, de conocimientos

    Tekombo'e: Educación, forma de vida, manera de educar, enseñar

    Tekombo'egua remikotevê:  Necesidades educativas

    Tekokatupyry: Aptitud

    Tekoreko: Comportamiento

    Tekomarandujapyhy: Cognitivo

    Teko: Carácter

    Tekoñangarekojoja:  Equilibrio, equilibrado

    Tembiayhu: Favoritismo

    Teteñeko'ôi, myangekói, kane'ô'asy: Surmenage

    Teko, reko, heko: Temperamento

    Tekoñemoî: Rebeldia

    Techaga'u: Nostalgia

    Tekotavy: Ignorancia

     Tekopy: Conducta

    Tekotarova: Demencia

     Tembiasy: Duelo

     Tekokyhyje: Timidez

     

    Tekoha'eño: Soledad

    Tyarô: Madurez

    Vare'apavê, ñembyahyipavê: Bulimia

    Vokóike: Siempre, Ya nomás
     

ÑEPYRÛMBY   AKA    Ayvuryru’i    Mymba    Mbo’ekuaangatu   Mbykypyre    Ñemombe’u     Ñe’êpehê    Ñe’êporâhaipyre     Ñe’êryru
Ñoha’ânga    Ñorairô    Opaichagua    Sixto Figueredo     Ñe’êpukuaa     Ñe’êtekuaa     Purahéi     Tekoha     Tekombo’e     Tekopykuaa
Tembi’u     Tesâi     Tupâ jerovia     Jevy’a    
Yvyra

 

GUARANI

ÑE'ÊNDY

< ÓGA

PYAHU

TYSÝI

$JOGUA$

PORANDU

HEKAHA

Aopo’i    Arandupy    Artesanía    Avarekokuaa   Ava’atykuaa    Auf Deutsch   Cháko Ñorairô    Estampillas    Im Português    In English    Kuatiañe’ê’i
 Mombe’ugua’u    Mombe’upy  
Mombe’ugua’u    Mombe’urâ    Moñe’êrâ Guaraníme    Mymbakuéra    Ñe’êpoty   Ñe’êkôikuaa    Ñe’êryru    Ñe’êtekuaa
Ñoha’ânga    Ñorairô Guasu    Opáichagua    Purahéi    Reducciones    Ta’angaryrýi    Tekohasapyre    Tembiasakue    Tendarerakuaa   Te’yikuaa
Tuja/Jeiporupyre    Tupârehegua   Yvyra - Ñana


TEKAHA

www.guarani-raity.com.py

 

Búsqueda personalizada

  web

 

Búsqueda personalizada


 

GUARANI RAITY
 Pumbury Isâva: (00595-21) 227 234,  Pumbyry Popegua: (00595) 982 100 959
CORREO GUARANI RAITY.COM.PY
  -  www.guarani-raity.com.py
Juliana Insfrán (Ex Las Perlas) 3562 c/Rafael Franco, Asunción, Paraguay

GUARANI
MULTIMEDIA

YTY
BASURA

DEPORTES
SPORTS

APRENDA
GUARANI

PARACANOPY2

ayvu-maraney_web_doble

TAEKWONDO11

ÑE’Ê

 GUARANI AYVU
Terminología

GUARANIRAITY_DOBLEWEB_gif

taangaryryi_video_Ok


2018

 

 

TENONDE
INICIO
HOME

TYSÝI
GUASU

YVOTY_SA'YJU

INICIO

Abreviatura

Alimentación

Afijos

Animales

CITTIG

Diccionarios

Didáctica

Educación

Fiestas

Fonética

General

Gramática

Guerra

Hábitad

Informática

Literatura

Sixto Figueredo

Música

Narracion

Medicina

Plantas

Psicología

Religión

Teatro

 

GUARANI MULTIMEDIA_LECCIONES_DE_GUARANI_120x120
Guaraní Multimedia