ara1_omyiva

ATENEO DE LENGUA
Y CULTURA GUARANI

DEPORTES
SPORTS

ENSEÑANZA
DE
GUARANI

PARACANOPY1

ayvugif-95x48

TAEKWONDO11 

ÑE’Ê

 GUARANI AYVU
Terminologia

GUARANIRAITY_DOBLEWEB_gif

GUARANI ÑE’ÊREKOKUAA - TERMINOLOGÍA GUARANI
Ko togue ojehupi’ypy ko arangépe: 18.06.09 ha oñembopyahu ko árape: 18.06.09. (Ñembopyahupyre: 2)

ÑE’ÊNDY CHAKORE REHEGUA
Ko’ã ñe’ĕ ha’e ojeporuva’ekue ñorãirõ aja Cháko-pe, ha avei che távape, oĩ tembiaporãve hérava “Chakorekuéra oikovéva gueteri rekove”, che táva Arroyos y Esteros, mbo’esyry mbo’erekokuaahára guarani ñe’ĕte ha rekópe.

Sabina Antonia Ovelar Cabrera

Guarani - Castellano
 

amandaje t. aty, no’õ, ñembyaty (reunión, congreso)
 tech: mburuvicha ojapo amandaje - el jefe hace el congreso.
apanuãi t. avo’oireka, apañuãi (problema, revuelta)
 tech: tahachikuéra oiko apañuáipe – los soldados viven en
 problemas .
aponde'a t. haipyre ojejapóva py’aguapyrã (plan,
 protocolo, proyecto, acuerdo). tech: táva Buenos Aires-pe
 oñemboheraguapy aponde’a py’aguapyrã
– en la ciudad de
 Buenos Aires se firmó el protocolo de Paz.
apopyme’ĕ t. mba’ekuaarã (datos).
 tech: heta apopyme’ĕ ombyaty mburuvichakuéra – las
 autoridades juntan muchos  datos.
apopyrã t. mbohape, japouka, ojejapo’arã (reglamento,
 ley, deber.  tech: heta apopyrã ojeporu  ñorãirõ aja
 durante la guerra se utilizaron muchos reglamentos.
aporeko t. aporape, mba’ekatupyry (técnica).
 tech: opaichagua aporeko oipuru tahachikuéra – los soldados
 utilizaron toda clase de técnica.
arapokõindy marangatu t. arapokõindy Tupã ohasa’asyhague
 (semana santa). tech: che távape oñemomba’eguasu ko’ã ára –
 en mi pueblo se venera la Semana Santa.
ava'atyha'ãha t. ñembosarái  vakapipopóre (Deportes, fútbol)
 tech: ava’atyha’ãha ombyaty mitãrusunguèrape – el fútbol reúne
 a la juventud.
avareguasu t. tapicha omyasãiva Tupã ñe’ĕ (sacerdote)
 tech: heta avareguasu ouva’ekue pytaguágui – con los españoles
 vinieron  muchos sacerdotes.
imboká’atýva t. tahachi’aty pysyrõrã (tropa). tech: paraguái
 guariniha’aty oguereko heta imboka’atýva  - el ejército paraguayo
 tuvo muchas tropas.
guarinihara'aty t. tahachi aty (ejército)  tech: paraguái
 guarinihára’aty heta oñorãirõ – el ejército paraguayo peleó mucho.
guarinihara'aty renda t. tenda jere oñangarekoha milikokuéra
 (zona militar).  tech: táva Limpiópe tuicha guarinihara’aty renda –
 en la ciudad hay zonas militares grandes .
gueroviapy t. jerovia oguerekóva ijehe tapicha (convencer,
 convencimiento). tech: karaikuéra igueroviapýre oho ñorãirõháme
  – los combatientes fueron a la guerra por convencimiento.
guevi ñ. jevyjey tapégui, tembiapohágui (Replegar, retroceso,
 retroceder). tech: bolikuéra heta jey ojevy – los bolivianos se
 replegaron mucha veces.
haihechaukaha  t. jehai jehai jepyso jojáva (líneas paralelas)
 tech: ñorãirõháme oñemoĩ haihechaukaha – en la guerra se
 puso líneas  paralela.
tekokirirĩ tj. tapicha hekoguapýva,iñakãguapýva (discreto, sensato)
 tech: hekokirirĩva ojehayhu – los discretos son apreciados.
tekoporã, tekopotĩ tj.  tapicha marangatu (honrado, honesto)
 tech: tekoporã jaiporuva’erã opa rupi – la honestidad hay que
 usarlo en todos lados.
hekopyahu t. teko mbarete (juventud). tech: hekopyahúvare
 ñañangarekova’erã – a la juventud hay que cuidarlo.
hesakã tj. claro, transparente, translúcido. tech: ysyry paraguái
 hesakã porã – el río paraguay es transparente.
hopyta-topyta t. ñe’ĕ rapo, rapyta (fundamento).
 tech: mburuvichakuéra ombohopyta ñorãiro chokopeguare –
 los jefes fundamentaron la guerra del chaco.
hypa’ŷva  tj. akói ára oikóva, okakuaáva, hypy, hypu’ũ (profundo/a).
 tech: mborayhu hypa’ŷva oguereko hetãre – amor incondicional
 tiene por su patria.
ija'e'ŷva tj. ojehayhu’ŷva (enemigo/a). tech: ñorãirõháme oĩva’ekue
 ija’e’ŷva ojuehe – en la guerra hubo muchos enemigos.
imboka’atýva t. kuimnba’e aty ñorãirĩrã (tropa). tech: nahi’ãvéima
 jahecha imboka’atýva – ojala que no volvamos a ver tropas.

 

inimboñe'ĕ, pumbyry t. tembiporu ombohasáva ñe’ĕ mombyry.
 tech: ñe’ĕ ojeporuva’ekue pumbyrýpe ha’e guaraní – el idioma
 utilizado por teléfono fue el guaraní.
havira ñ. ñembyepoti, nupã (castigo). tech: heta bolípe ohavira paraguaigua – a muchos boliviano han castigado los paraguayos.
ipopa'ã ñ.  juhu, japyhy (pillar, atrapar, agarrar).  tech: tahachi
 paraguaigua ipopa’ã bolíre - los soldados paraguayos agarraron
 a los bolivianos.
ipu'akáva  ñ. mboguapy, pu’akavéva,mboguevi (vencer, ganar,
 salir adelante). tech: ñane retãygua ha’e ipu’akaveva’ekue
 ñorãirõme - nuestros compatriotas fueron los vencedores en la
 guerra.
ipy'ŷive ñj. manterei, memegua, riregua (a menudo, sucesivos/as,
 cada momento). tech: opapotávo ñorãirõ py’ŷivéma ñemano -
 cuando ya finalizaba la guerra las muertes fueron sucesivas.
japouka ñ. Jokuái, mondo, tembiguái (ordenar, disponer, mandar,
 mandado). tech: mburuvichakuéra ojapouka heta mba’e
 tahachikuérape - las autoridades ordenan muchas cosas a los
 soldados.
jehague'o ñ. ja’o, korói, mongavaju (retar, observar, sermonear).
 tech: tahachikuéra ojapo vaírõ hembiapo katuete ojehague’o -
 los soldados hacen mal sus trabajos son observados.
momorã  t. Guerochichĩ, jepoyhu, temikuave’ĕ (homenaje, alabar,
 felicitar, elogiar). tech: tapicha hembiapo porãva oñemomorã –
 los soldados dedicados son homenajeados.
jejavy t. tekoavy, pyho, ñepysãnga (diferencia, pleito, equivocación). tech: ñorãirõháme oĩ heta jejavy - en la guerra hay mucha diferencia.
jekuaaporã’ŷ   t. mba’e hesaka’ŷva, kuaa’ŷ desconocimiento).
 tech: jekuaaporã’ŷ rupi oiko heta mba’e vai - por desconocimiento
 ocurren muchas cosas malas.
jepokuaa t. tekoreko, teko (costumbres, hábito).
 tech: paraguaigua ojekuaa ijepokuaa porãre - el paraguayo
 es conocido por sus buenas costumbres.
jepovyvy ñ. jeporeka, jeheka, pyguara (investigar, revisar, rebuscar,
 hurgar). tech: bolikuèra heta ojepovyvy oikũmby haguã paraguái
 ñe’ĕ - los bolivianos hurgaron mucho por el idioma de los
 paraguayos.
jeroviauka t. hepyme’ĕha rekovia (garantía). tech: pirapire
 porurã ñaikotevĕ jeroviaukáre - para préstamo de dinero
 se necesita de garantía.
jerure’atã  ñ. tekorã (exigir, obligar). tech: paraguái ojerure’atã
 bolípe ani haguã ohasa ijyvyrembe’ýpe - paraguay  exigió a bolivia
 que no pase sus límites.
jetypeka ñ. jeporeka, povyvy, mboguyguy, jyvykói (investigar,
 estudiar, hurgar). tech: heta jetypeka rire bolikuéra oikuaa
 ñaneñe’ĕ - después de mucha  investigación los bolivianos
 aprendieron nuestro idioma.
jehaijovái t. joja jovái (paralelo). tech:  mokõive tetã
 omoĩva’ekue ijehaijovái ñorãirõ aja - los dos países han
 instalado sus paralelos durante la guerra.
jovake ñ. Jovái (frontal, de frente) tech: heta jey oiko
 ñorãirõ jovake - muchas veces hubo peleas frontales.
ka'avo'aty t.ka’avoreko, yvyra’aty (flora). tech: che táva ka’avo’aty
 opaichagua - la flora de mi pueblo es variada.
karĕ tj. karapã, jepoka, kechĕ, parĩ (torcido, curvo,
 arqueado, rengo…) tech: ñorãirõ rire heta kuimba’e hetyma
 karĕ - después de la guerra muchos hombres quedaron
 rengos.
poravopyre  t.momorã, kate (distinción, homenaje).
 tech: tapicha arandu katuete ohupyty poravopyre - el
 inteligente siempre alcanza la distinción.
katupyry tj. Py’aguasu, ha’eve, kyre’ŷ (guapo, inteligente,
 capaz, hábil, ingenioso) tech: kuimba’e paraguaigua
 ikatupyry - el hombre paraguayo es inteligente.

ÑEPYRÛMBY   AKA    Ayvuryru’i    Mymba    Mbo’ekuaangatu  Mbykypyre    Ñemombe’u     Ñe’êpehê    Ñe’êporâhaipyre     Ñe’êryru
Ñoha’ânga    Ñorairô    Opaichagua    Sixto Figueredo     Ñe’êpukuaa     Ñe’êtekuaa     Purahéi     Tekoha     Tekombo’e     Tekopykuaa
Tembi’u     Tesâi     Tupâ jerovia     Jevy’a     Yvyra

 

GUARANI

ÑE'ÊNDY

< ÓGA

PYAHU

TYSÝI

$JOGUA$

PORANDU

HEKAHA


  EJUHU GUARANI RAITÝPE KUATIAÑE’Ê, ÑE’ÊRYRU TÉRÂ TA’ANGARYRÝI REIKOTEVÊVA YRÔ EPORANDUMÍNTE ORÉVE ROJEPORAKA HAGUA 

Aopo’i
   Arandupy    Artesanía    Avarekokuaa   Avaatykuaa    Cháko Ñorairô    Deutsch-pe   English-pe    Estampillas    Kuatiañe’ê’i    Ñe’êkôikuaa
 Ñe’êryru    Ñe’êtekuaa    Mombe’ugua’u    Mombe’upy  
Mombe’ugua’u    Mombe’urâ    Moñe’êrâ Guaraníme    Mymbakuéra    Ñe’êpoty    Ñoha’ânga
 
Ñorairô Guasu    Opáichagua    Português-pe    Purahéi    Reducciones    Ta’angaryrýi    Tekohasapyre    Tembiasakue    Tendarerakuaa
Te’yikuaa    Tuja/Jeiporupyre    Tupârehegua   Yvyra - Ñana

ta-angaryryi_video_Oiko

www.guarani-raity.com.py

 

Búsqueda personalizada

www.guarani-raity.com

 

Búsqueda personalizada

www.ayvu-maraney.com

 

Búsqueda personalizada

www.ara-guarani.com

 

Búsqueda personalizada

  web

 

Búsqueda personalizada


 

GUARANI RAITY
 Pumbury: (00595-21) 227 234,  Popegua: (00595) 982 100 959
 CORREOGUARANI1   -   www.guarani-raity.com.py   -  
www.guarani-raity.com
 Las Perlas 3562 c/Rafael Franco, Asunción - Paraguay

ara1_omyiva

DEPORTES
SPORTS

ENSEÑANZA
DE GUARANI

GUARANI
MULTIMEDIA

PARACANOPY1

ayvugif-95x48

TAEKWONDO11 

ÑE’Ê

GUARANI AYVU
Terminología

GUARANIRAITY_DOBLEWEB_gif

YVOTY_SA'YJU

INICIO

Abreviatura

Alimentación

Afijos

Animales

CITTIG

Diccionarios

Didáctica

Educación

Fiestas

Fonética

General

Gramática

Guerra

Hábitad

Informática

Literatura

Sixto Figueredo

Música

Narracion

Medicina

Plantas

Psicología

Religión

Teatro

 

MULTIMEDIA_MICHÎ
Guarani Hetahendáicha ñañermoarandu hagua guaraníme